Eredivisiebasketbal in Zwolle sinds 1996

Jeroen Talens, Reggie Paul, Tonok Bwefar, Martijn Bos, Sanders Jackson, Raúl van Loon, Scott Neely, Jappie van der Schaaf, Mark van Schutterhoef en Roy Kroeze. Het zijn de spelersnamen van Cees Lubbers The Hammers (voorloper van Landstede Basketbal) in het seizoen 1996-1997, het eerste seizoen eredivisiebasketbal in Zwolle. De Zwolse basketbaltrots staat dat jaar onder leiding van coach Marco van den Berg en assistent-coach Herman van den Belt.

De grote ‘motor’ achter de Zwolse eredivisieploeg is niemand minder dan veilingmeester Cees Lubbers (1948). Hij raakt door zijn basketballende zoons Robert en Henri besmet met het basketbalvirus. Bij de Zwolse basketbalvereniging ZAC, waar beide zoons begin jaren negentig spelen, geeft Lubbers senior zijn ogen goed de kost. Zo ziet hij bijvoorbeeld dat het tenue van het damesteam aan vervanging toe is. In Amerika bestelt Lubbers voor maar liefst 7.000 gulden aan kwalitatief superieure tenues, waar de dames uiteindelijk bijna tien jaar in spelen. Daar blijft het niet bij. Als betrokken clubman en sponsor van ZAC maakt Lubbers in het seizoen 1994-1995 deel uit van een werkgroep, die vorm moet geven aan de Zwolse plannen om te streven naar eredivisiebasketbal in het jaar 2000. Bestuurders van de Meppelse basketbalclub Red Giants, dat dan nog uitkomt op het hoogste niveau in Nederland, krijgen lucht van de plannen in Zwolle en zoeken contact. Na het afhaken van Byte als hoofdsponsor is de nood in Meppel hoog, waardoor de clubleiding een balletje opgooit bij Cees Lubbers. Met als gevolg een historische bijeenkomst op dinsdag 25 april 1995 op landgoed De Havixhorst in De Wijk.

Cees Lubbers wordt hoofdsponsor van Red Giants voor 75.000 gulden, met de clausule dat de eredivisieploeg na een jaar van Meppel naar Zwolle verhuist. Dat nieuws zet kwaad bloed bij de fanatieke achterban van Red Giants. De intrede van Lubbers verloopt niet zonder slag of stoot. Verrast wordt hij tevens door een schuld van 15.000 gulden bij de NBB. De Zwolse veilingmeester neemt de helft van het bedrag voor zijn rekening en zorgt daarmee voor het voortbestaan van Red Giants. De Meppelse eredivisieploeg eindigt de reguliere competitie in het seizoen 1995-1996 op plek acht en moet in de play-offs meteen haar meerdere erkennen in America Today Den Bosch, de nummer één van de reguliere competitie. In de zomer van 1996 draagt Meppel het stokje over aan Zwolle, waar de vernieuwde ploeg verder gaat onder de naam Cees Lubbers The Hammers. De naam ‘The Hammers’ houdt - logischerwijs - verband met het beroep van de hoofdsponsor. Als veilingmeester hanteert hij immers dagelijks de veilinghamer.

Een plek bij de eerste zes is het doel van Cees Lubbers The Hammers in het seizoen 1996-1997, dat voor de Zwolse ploeg begint met een uitwedstrijd in Amsterdam. Met een 77-47 nederlaag keren de Zwollenaren huiswaarts. Vijf dagen later, donderdag 19 september 1996, staat het eerste eredivisieduel op Zwolse bodem op de rol. In de Stilohal gaat het Groningse Donar met de punten aan de haal: 87-95. Na twee verliespartijen is het resultaat in wedstrijd drie wel positief. In Voorburg zegeviert Cees Lubbers The Hammers met 63-78. Terwijl alles op sportief vlak volgens plan verloopt, gaat het op bestuurlijk niveau mis. Halverwege het seizoen stapt het bestuur op. Tot groot ongenoegen van Cees Lubbers, die persoonlijk aan de spelers vraagt wat zij willen: ‘Ga jij door of niet?’ Uit eigen zak betaalt Lubbers de salarissen en houdt hij het team op de been. Daarnaast neemt hij zelf de voorzittershamer ter hand en formeert een nieuw bestuur met onder meer ZAC-clubman Gijs Langevoort. In de periode daarna timmert Cees Lubbers The Hammers hard aan de weg. Coach Marco van den Berg geeft het Zwolse basketbal een herkenbaar gezicht. En onder leiding van Herman van den Belt wordt een jeugdopleiding op poten gezet. Het vlaggenschip sluit de competitie in maart 1997 af op plek zeven en vliegt er in de kwartfinale van de play-offs uit tegen Donar. De achterban kijkt snel vooruit. Door inspanningen van de fanatieke hoofdsponsor en een club fanatiekelingen worden voorwaarden geschapen om het eredivisiebasketbal stevig te grondvesten in Zwolle. Extra tribunes, een nieuw scorebord, eredivisiewaardige baskets en een verbouwing van de business-ruimte. De club trekt alles uit de kast.

In de eerste weken van het seizoen 1998-1999 slaagt Cees Lubbers The Hammers er in het finaleweekend van de strijd om de FEB Cup te halen. Na een 93-76 overwinning in de halve finale op Libertel Dolphins Den Bosch, is BS Weert op 25 oktober 1998 de verrassende tegenstander in de finale. Daarin is Dan Shanks namens The Hammers goed voor maar liefst 40 punten (11 uit 11 vrije worpen en 10 rebounds). Desondanks verliest de Zwolse ploeg na een 70-70 tussenstand uiteindelijk met 75-84. Wel wordt Shanks verkozen tot MVP van het bekertoernooi. En later dat seizoen is hij de allereerste Hammer die een plekje krijgt in het All Star Team, het team dat jaarlijks wordt geformeerd met de vijf beste spelers van de competitie. Een andere mooie bekroning op drie jaar eredivisiebasketbal in Zwolle is de vijfde plaats in de eindrangschikking. Maar niet alleen het topteam is in het seizoen 1998-1999 succesvol. Binnen het basketbalbolwerk met ZAC vieren maar liefst veertien teams het kampioenschap. De mini’s worden zelfs Nederlands kampioen en de kadetten (14-16 jaar) eindigen als tweede op het NK. Tot groot enthousiasme van Cees Lubbers. Eén van zijn oneliners in die tijd is: ‘De jeugd moet van de straat.’ Basketbal is daar volgens hem een heel geschikt middel voor. Zijn waardering voor jeugdcoach Herman van den Belt is dan ook groot. Lubbers springt hoogstpersoonlijk in de bres als Van den Belt dreigt te moeten wijken voor een extra Amerikaanse speler. ‘Als Herman weg moet, dan kunnen jullie ook op zoek naar een nieuwe hoofdsponsor.’ Tot een vertrek van de jeugdcoach komt het niet en Cees Lubbers blijft aan als belangrijkste sponsor. Naast een jaar Meppel is Lubbers drie jaar lang hoofdsponsor in Zwolle. Met onderwijsgroep Landstede als opvolger is hij uitermate tevreden. Vooral de combinatie met jeugd/studenten spreekt de veilingmeester enorm aan.

In Nederland is Landstede, onder aanvoering van Rob van Kessel, in 1999 de eerste grote onderwijsinstelling die de stap maakt om een topsportteam te ondersteunen. ‘Het maatschappelijk ondernemen behoort ingebed te zijn in de totale taakopvatting van Landstede. Wij zijn zowel een educatieve instelling als een kenniscentrum en daardoor kunnen en willen wij een bijdrage leveren aan het maatschappelijk welzijn van onze omgeving, die aldus optimaal kan profiteren van onze aanwezigheid.’ Aldus Van Kessel, voorzitter van het College van Bestuur van Landstede. De naam van de eredivisieploeg verandert in The Landstede Hammers en Cees Lubbers draagt de voorzittershamer over aan Gijs Langevoort. Lubbers blijft wel co-sponsor en tevens actief als bestuurslid. Het bestuur krijgt een volwassen karakter en met Mark van Schutterhoef wordt er een extra coach aan de selectie toegevoegd. Het doel voor het seizoen 1999-2000 is een plekje bij de eerste vier, om vervolgens in de play-offs te mogen starten met een thuiswedstrijd. Landstede The Hammers draait een goed seizoen en eindigt achter Amsterdam, Den Bosch en Groningen op plek vier. Na winst op Weert bereikt de Zwolse basketbalploeg voor het eerst de halve finale van de play-offs, waarin Amsterdam (de latere landskampioen) te sterk blijkt. Na het succesvolle seizoen 1999-2000 verandert er in de zomer van 2000 opnieuw het nodige. Landstede The Hammers wordt omgedoopt tot Landstede Basketbal. En hoofdcoach Marco van den Berg maakt plaats voor de ervaren Duitse coach Peter Krüsmann, die Landstede Basketbal bij de hand moet nemen in de Europacup 3. Het avontuur in Europa is echter van korte duur, want in de eerste ronde verliest de Zwolse formatie thuis met 67-68 van het Portugese CAB Madeira en ook het uitduel gaat een week later verloren (84-74).

Het blijft dat seizoen niet alleen bij een kortstondig avontuur in Europees verband. Ook in de eredivisie speelt Landstede Basketbal een bijrol. De povere prestaties worden gecombineerd met het voortijdig vertrek van coach Krüsmann en een aantal dragende spelers. Herman van den Belt schuift als assistent door naar de rol van hoofdcoach en vliegt in februari 2001 al naar Amerika, om daar spelers te bekijken met het oog op het nieuwe seizoen. Dat doet hij samen met Gijs Langevoort, die in de zomer van 2001 aangeeft dat hij begint aan zijn laatste jaar als bestuurslid. In diezelfde periode wordt duidelijk dat Landstede Basketbal verder gaat onder de vlag van Stichting Topsport Zwolle, een stichting die in het leven is geroepen omdat onderwijsgroep Landstede met ingang van het seizoen 2001-2002 ook de Zwolse volleybaltrots omarmt: Landstede Volleybal. Eerste voorzitter van Stichting Topsport Zwolle is Hans Bolt, die streeft naar het allerhoogste. In de zomer van 2001 hebben coach Van den Belt en zijn assistenten Scott Sorenson en Brian Del Corso een duidelijk teamplan. Het plan is gebaseerd op drie steekwoorden: poor, hungry and driven. ‘We hebben geen geld voor dure spelers. We zoeken spelers die hongerig zijn naar succes, die gedreven zijn.’ Aldus Herman van den Belt, die de ploeg in zijn eerste volledige jaar als hoofdcoach naar plek vijf loodst en de halve finale van de play-offs bereikt. Daarnaast wordt hij uitgeroepen tot coach van het jaar. Een titel die de Rijssenaar ook aan het einde van de seizoenen 2004-2005 en 2015-2016 in de wacht sleept.

De club wil verder en daar hoort tevens een andere thuishaven bij. Met ingang van het seizoen 2003-2004 speelt Landstede Basketbal haar thuisduels in de ZBC-hal en niet langer in de Stilohal. Het nieuwe onderkomen biedt meer mogelijkheden en dat heeft een positief effect op het team. In het seizoen 2004-2005 is Landstede Basketbal uitermate succesvol. Met spelers als Scott Ungerer, Greg Stevenson, Tyson Dorsey, Jonathan Collins, Alexandre de Sa en Rein van der Kamp weet de ploeg van coach Herman van den Belt en assistent-coach Mark van Schutterhoef voor het eerst in de clubhistorie de bekerfinale te halen. En daar blijft het niet bij, want de Zwolse formatie speelt eveneens de finale om het landskampioenschap. Tegen het ervaren Demon Astronauts uit Amsterdam verliest het gedreven en tevens onervaren Landstede echter met duidelijke cijfers: 0-4. In de zomer die volgt betaalt de Zwolse ploeg de prijs voor het succesvolle seizoen. De basiskrachten vertrekken naar sterkere competities en Van den Belt en Van Schutterhoef kunnen opnieuw beginnen met het bouwen van een team. Sportief gezien weet Landstede Basketbal in de jaren daarna geen potten te breken. Dat is voor Herman van den Belt in 2009 aanleiding voor een carrièreswitch. In het seizoen 2009-2010 fungeert hij als assistent-coach van Erik Braal bij West-Brabant Giants in Bergen op Zoom. Lang blijft hij daar niet, want in de zomer van 2010 keert Van den Belt alweer terug in Zwolle.

Marten Scheepstra start het seizoen 2009-2010 als hoofdcoach en Adriaan van Bergen neemt voor het eerst de rol van Landstede Basketbal-manager op zich. Laatstgenoemde staat het tweede deel van het seizoen tevens als coach voor de ploeg, die de competitie afsluit als nummer negen. Na enkele magere jaren komt er voor Landstede Basketbal in 2010 een positieve impuls. De club verhuist van de ZBC-hal naar een nieuw supermodern onderkomen, namelijk het Landstede Sportcentrum. Met Rob van Kessel als grote aanjager op de achtergrond, blijft ook in het Zwols Theater van de Sport ‘groei’ het devies. Hajo Bijleveld, in die periode voorzitter van Stichting Topsportteams Zwolle, weet als geen ander wat daar voor nodig is. ‘We willen meer mensen aan ons binden, het draagvlak vergroten. We hebben hier de mogelijkheden voor een topclub, zowel qua publiek als qua faciliteiten.’ Het sportieve succes blijft het eerste seizoen in het Landstede Sportcentrum uit, maar in 2011 volgt de kentering. Met onder meer Damon Huffman, Cameron Wells, Amu Saaka, Gerald Robinson, Nikki Hulzebos, Kenrick Zondervan en Arno Bunnig wint Landstede Basketbal in de laatste week van december de eerste editie van de Zwolse Basketball Days, een internationaal toernooi dat wordt georganiseerd door oud-speler Tonok Bwefar en oud-voorzitter Gijs Langevoort. Daarnaast eindigt de Zwolse basketbaltrots dat seizoen op plek vijf in de eredivisie en haalt de halve finale van zowel de beker als de play-offs om de landstitel. Tot een finale komt het niet, maar een jaar later lukt het de ploeg van Van den Belt wél om de eindstrijd van het bekertoernooi te halen. Die finale bereikt Landstede nadat het in december 2012 ook de tweede en tevens laatste editie van de Basketball Days op haar naam schrijft. De Amerikanen Zack Novak, Josh Magette, Tanner Smith en Darryl Webb zijn dat seizoen de Zwolse smaakmakers. In de spannende bekerfinale in Almere is Webb met liefst 28 punten de meest productieve speler van de wedstrijd. Daarmee voorkomt hij echter niet dat Den Bosch met de trofee aan de haal gaat. Het duel eindigt in 61-73.

Landstede Basketbal groeit door en de topclubs houden serieus rekening met de Zwolse ploeg. Dichtbij een hoofdprijs is Landstede in het seizoen 2014-2015. In de halve finale van de play-offs stuit de Zwolse formatie, met onder meer Joe Burton, J.T. Tiller, Leon Williams, Grant Gibbs, Tyson Hinz, Nikki Hulzebos, Kenrick Zondervan en Ewoud Kloos, op Den Bosch. Op zondag 17 mei 2015 speelt Landstede Basketbal een bloedstollend spannend duel in de Bossche Maaspoort. Het is de zevende en tevens beslissende wedstrijd. De winnaar grijpt het finale-ticket. Leon Williams blijft in de slotfase akelig cool. Met negen seconden op de klok zorgt hij voor 67-70 in Zwols voordeel. Den Bosch krijgt nog één aanval de tijd om de stand gelijk te trekken. Het schot van afstand komt er, maar de bal valt op de ring. De rebound onder de basket is vervolgens voor Kees Akerboom. Hij bedenkt zich geen moment en speelt de bal razendsnel naar Brandyn Curry, die in de zoemer met een driepunter voor 70-70 zorgt. De kamikazestunt van Den Bosch is voor Landstede Basketbal meteen een mokerslag. De Zwollenaren komen de klap van Curry in de verlenging van vijf minuten niet te boven: 87-77. In de finale van de Dutch Basketball League neemt Den Bosch het op tegen Donar en zegeviert met overmacht: 4-1. Extra zuur voor Landstede Basketbal.

De Amerikaan Grant Gibbs en de Canadees Tyson Hinz blijven de club trouw en willen in het seizoen 2015-2016 maar één ding: de landtitel. Jessey Voorn, Craig Osaikhwuwuomwan, Steve McWhorter en Ricardo Glenn zijn de nieuwkomers. Het team draait het gehele seizoen solide en sluit de reguliere competitie voor het eerst in de historie af als nummer één. De Zwolse fans maken zich op voor een geweldige apotheose, maar in de finale van de play-offs krijgt Landstede het Groningse Donar niet op de knieën: 1-4. De zomer die volgt zorgt voor de nodige zweetdruppels bij manager Adriaan van Bergen. De vijf basisspelers verkassen en daarnaast besluiten de sterkhouders Kenrick Zondervan en Ewoud Kloos te stoppen. Door blessureleed heeft Zondervan geen andere optie en Kloos richt zijn pijlen op een maatschappelijke carrière. Alleen de vier jeugdexponenten Lenno Witteveen, Freek Vos, Keime Helfrich en Jaouad Darib blijven basketballen in het Landstede-tenue, dat een ware metamorfose ondergaat. De clubleiding stapt af van de kleur geel en kiest voor de Zwolse kleuren blauw en wit. Ondertussen slaagt Van Bergen er samen met Van den Belt - opnieuw - in om een sterk team te formeren. J.T. Tiller keert terug in Zwolle. Daarnaast trekt Landstede de Amerikanen Clayton Vette, J.T. Yoho en Keegan Hyland aan. Samen met de Nederlandse versterkingen Mike Schilder, Nick Oudendag en Olaf Schaftenaar valt de puzzel in elkaar. Landstede Basketbal doet wederom volop mee om de prijzen. De Zwolse ploeg eindigt als tweede in de reguliere competitie en speelt zowel de bekerfinale als de finale om het kampioenschap. Een prijs pakken lukt helaas niet, want in beide finales is Donar een maatje te groot.

Een beloning voor het sterke seizoen 2016-2017 krijgt de ploeg van coach Herman van den Belt en assistent Mark van Schutterhoef na de zomer alsnog. Landstede Basketbal wint op 5 oktober 2017 voor het eerst in de clubhistorie een hoofdprijs. In Groningen legt Landstede Basketbal landskampioen Donar met 69-77 over de knie, waardoor de Supercup mee naar Zwolle gaat. Noah Dahlman (20) en Olaf Schaftenaar (18) zorgen namens Landstede voor de meeste punten. Daarnaast staan ook Jordan Gregory (15), Sherron Dorsey-Walker (11), Nigel van Oostrum (7), Franko House (4) en Ralf de Pagter (2) op het scoreformulier. Na het winnen van de Supercup verloopt de competitie voorspoedig. De Zwolse formatie eindigt de reguliere competitie op plek twee, maar struikelt in de halve finale van de play-offs over Zorg en Zekerheid Leiden (0-4).        

Voorzitters:
1996 Martien Jonker
1996 - 1999 Cees Lubbers
1999 - 2001 Gijs Langevoort
2001 - 2007 Hans Bolt
2007 - 2009 Jaap Hagedoorn
2009 - 2017 Hajo Bijleveld
2017 - heden Thomas van der Staak

Coaches:
1996 - 2000 Marco van den Berg
2000 Peter Krüsmann (Duitsland)
2000 - 2009 Herman van den Belt
2009 - 2010 Marten Scheepstra/Adriaan van Bergen
2010 - heden Herman van den Belt

Erelijst:
Landskampioen (-)
Runner-up (3x)

NBB Beker (-)
Runner-up (3x)

Supercup (1x)

Internationaal
1e Ronde EC 3